• slajd ekoedukacja Liban
  • slajd spacerownikREFA
  • slajd-sciezka-stopy
  • slajd eko terenowo
  • slajd spadaj nad rzekę
  • slajd ekoedukacjaREFA2
  • Nasza kampania o dzikiej przyrodzie miasta pn. "Oswajamy przyrodę miasta i okolic" jest odpowiedzią na sygnalizowany przez naukowców problem deficytu kontaktu z przyrodą u dzieci i dorosłych. Spędzamy w niej coraz mniej czasu. Coraz mniej jest też w naszym otoczeniu terenów, gdzie kontakt z dziką przyrodą jest możliwy. Tymczasem chcemy pokazać, że kontakt z przyrodą jest możliwy bez konieczności wyjeżdżania z miasta...
  • "Oswajamy przyrodę miasta i okolic" - to przewodnik po nieużytkach i dzikiej naturze. Wydał go Ruch Ekologiczny św. Franciszka z Asyżu. Przyrodnicy zachęcają w nim do "marnowania" czasu z dziećmi i radosnego, bezcelowego włóczenia się. Więcej w rozmowie Ewy Szkurłat z Kasprem Jakubowskim, pomysłodawcą i koordynatorem całej kampanii REFA o dzikiej przyrodzie miasta...
  • Sprawdź, gdzie i kiedy odbędzie się najbliższy rodzinny spacer ekologiczny. W naszej kampanii REFA o dzikiej przyrodzie miasta chcemy odkrywać i eksplorować cenne przyrodniczo tereny na mapie Krakowa. Ale i "zwykłe", choć tak naprawdę "niezwykłe" nieużytki. Miejsca, gdzie jesteśmy w mieście, ale jakby już poza miastem...
  • Zobacz co już między innymi udało się nam zrobić w ramach naszej kampanii. Mamy ofertę i zajęcia dla przedszkoli oraz szkół. Co tydzień organizujemy rodzinne spacery edukacyjne z różnymi edukatorami. 28 września odbędzie się konferencja i wystawa fotograficzna podsumowująca projekt...
  • „Synu, spadaj na drzewo” – to żartobliwe(!) powiedzenie pod adresem mojego dziecka nabrało nowego wymiaru, kiedy przekonałam się, jak istotny jest kontakt dziecka z przyrodą. - pisze w tekście dla Aleteia Polska Marta Brzezińska Waleszczyk. I pyta Kaspra Jakubowskiego o syndrom deficytu natury i dlaczego najczęściej tak fatalnie projektowana jest przestrzeń publiczna przy nowych osiedlach. Jak wreszcie zachęcać dzieci, aby chciały przebywać w przyrodzie więcej czasu...
  • W polskim systemie edukacji brakuje miejsc, gdzie dzieci będą mogły poznawać naturę przez jej bezpośrednie doświadczanie wzbogacone informacją. A nie wyłącznie przez pryzmat szkolnej, suchej wiedzy , czy ekranu tableta. Coraz częściej potrzebne jest też ponowne „oswajanie" dzikiej przyrody, wyzwalające rodziców z wielu lęków. I zarażenie dzieci fascynacją i pasją obcowania z nią...

kampania REFA640px

Nazwa projektu:

Tereny przyrodniczo cenne i nieużytki urbanistyczne, jako miejsca spotkań z ekologią dla mieszkańców Krakowa i okolic

Projekt edukacji ekologicznej Ruchu Ekologicznego św. Franciszka z Asyżu (=REFA) skierowany jest jest do mieszkańców Krakowa i okolic – seniorów, rodzin, aktywistów miejskich, dzieci ze szkół i przedszkoli, nauczycieli, opiekunek i katechetów. Poprzez ofertę edukacji chcemy pokazać słabo poznane, fascynujące oblicze nieurządzonych i niezagospodarowanych terenów w mieście. Postrzegamy te przestrzenie nie jako rezerwę inwestycyjną, a przede wszystkim jako przyszłe parki ekologiczne (ecology parks) a nawet potencjalne użytki ekologiczny, czy miejskie rezerwaty...

fotokonkursREFA640px

Do udziału w konkursie fotograficznym "Ukaż piękno nieużytków miejskich” zapraszamy wszystkich miłośników fotografii: dorosłych, młodzież oraz rodziców z dziećmi. Weź udział w konkursie i wyślij do 10  fotografii, ukazujących nieznane oblicze przyrody nieużytków oraz dzikiej przyrody Krakowa i okolic. Na prace czekamy do 18 września!

KONFERENCJA REFA wydarzenie640pxKOR

Ruch Ekologiczny św. Franciszka z Asyżu zaprasza na konferencję pt. Nieużytki miejskie - miejsca edukacji i bioróżnorodności. Wydarzenie jest podsumowaniem naszej kampanii Oswajamy przyrodę miasta i okolic, skierowanej do mieszkańców i mieszkanek Krakowa oraz Małopolski.

przedszkola2b-640px

Organizujemy 30 zajęć terenowych z warsztatami dla dzieci z przedszkoli i szkół (w grupach wiekowych do klasy 3. włącznie). Współpracujemy tu z zaproszonymi do projektu ekspertami-przyrodnikami i edukatorami. Dzieci będą miały okazję aktywnie, w sposób bezpośredni poznać różnorodność biologiczną. Poprzez zajęcia terenowe chcemy rozbudzić ciekawość, zafascynować dzieci przyrodą dostępną nie daleko od miast, ale „na wyciągnięcie ręki”.

wydarzenie-ekospaceryREFA-640px

W ramach projektu REFA organizujemy 15 rodzinnych spacerów edukacyjnych wyznaczonymi przez nas ścieżkami edukacyjno-przyrodniczymi. To świetna okazja, aby poznać, eksplorować mało znane tereny cenne przyrodniczo i nieużytki miejskiej. Będziemy starali się „marnować czas ze swoimi dziećmi”, do czego wprost zachęcał rodziców sam Papież Franciszek. To właśnie przez kontakt z przyrodą, możemy żyć intensywnie, cieszyć się z najprostszych rzeczy i odnajdywać nowe przyjemności (por. Laudato si’ 223). Nawiązuje się też w niej autentyczne relacje rodziców z dziećmi, regeneruje się ze zmęczenia, miejskiej nudy, czy braku cierpliwości...

grafika-sciezka-EKO2-640px

W jaki sposób poznać dziką przyrodę Krakowa? Najlepiej z naszym przewodnikiem "Oswajamy przyrodę miasta i okolic", z którego wydania jesteśmy bardzo dumni. Przewodnik po 10 ścieżkach ukaże Wam bogactwo przyrodnicze i uroki miejsc, o jakich być może jeszcze nie słyszeliście. Zapraszamy Was na rodzinne spacery do miejskiej dżungli i nad "krakowską Amazonkę"!

aleteia dzieci male2„Synu, spadaj na drzewo” – to żartobliwe(!) powiedzenie pod adresem mojego dziecka nabrało nowego wymiaru, kiedy przekonałam się, jak istotny jest kontakt dziecka z przyrodą. - pisze w tekście dla Aleteia Polska Marta Brzezińska Waleszczyk. I pyta Kaspra Jakubowskiego o syndrom deficytu natury i dlaczego najczęściej tak fatalnie projektowana jest przestrzeń publiczna przy nowych osiedlach. Jak wreszcie zachęcać dzieci, aby chciały przebywać w przyrodzie więcej czasu, jeżeli kontakt z nią przynosi tyle korzyści ("Na Harvard? Najpierw do lasu!"). I gdzie szukać tej przyrody.

spacerownik REFA male"Oswajamy przyrodę miasta i okolic" - to przewodnik po nieużytkach i dzikiej naturze. Wydał go Ruch Ekologiczny św. Franciszka z Asyżu. Przyrodnicy zachęcają w nim do "marnowania" czasu z dziećmi i radosnego, bezcelowego włóczenia się. Broszura opisuje kilka niezwykłych miejsc na mapie Krakowa. Jak np. użytek ekologiczny "Dolina Prądnika", "Las w Witkowicach", Łąki w Kostrzu, Łęg w Przegorzałach, Park Rzeczny Drwinka i wiele innych. Chodząc po błocie dzieci ćwiczą swoją uwagę i angażują różne zmysły. Pozwólmy zatem dzieciom się wybrudzić - mówi Ewie Szkurłat Kasper Jakubowski, koordynator kampanii REFA o dzikiej przyrodzie miasta.

liban ekozajecia200px"Nie ma złej pogody, są tylko złe ubrania". Dlatego po deszczowym, zimnym poranku wyruszyliśmy eksplorować przyrodniczo Liban. Na początku czekała na dzieci przyrodnicze ścieżka zdrowia. Następnie na składowanym drewnie poznawały fascynujący świat próchnojadów. Przy jednym ze stawów wyłapywały i obserwowały licznie występujące kumaki nizinne, karasie, skorpiony wodne, poznawały larwy ważek. Rodzinny spacer przyrodniczo-edukacyjny zakończyliśmy wędrówką po kamieniołomie, eksplorując krakowską, "mangrową dżunglę", która powstała ze względu na zróżnicowany poziom wody w ciągu roku...

Wilga ekoedukacja200pxW samorządowym przedszkolu numer 10 odbyły się pierwsze z cyklu zajęć edukacji terenowej  nad Wilgą. Zabraliśmy dzieci kilkadziesiąt metrów od przedszkola pokazując ekosystem lasu łęgowego za ogrodzeniem. Wyprawa miała na celu zaciekawić dzieci dżunglą jaką jest park rzeczny nad Wilgą. Znaleźliśmy ślady działania bobrów, mówiliśmy o roli marwtych drzew, występujących gatunkach ptaków i płazów, poznawaliśmy zapach szyszek chmielu, oglądaliśmy ślady żerowania namiotnika. Dzieci robiły też rysunki odciśniętych elementów, zbierały rośliny i pióra, oglądały zwierzęta pod lupą, czy rosnące nad Wilgą grzyby.

lasborkowski2 maleKolejny rodzinny spacer odbył się bardzo licznie w Lesie Borkowskim i nad rozlewskiem Rzewnego. Oglądaliśmy próchnojady, poznawaliśmy ekologię sójki związaną z kształtem żołędzi, mówiliśmy o roli martwego drewna w ekosystemie leśnym. Dzieci wykonały też książki leśne - uzupełniane na bieżąco kredkami i materiałami zebranymi po drodzie. Bardzo szybko dzieci tworzyły własne scenariusze spaceru i zadaptowały gałęzie na "smoka", którego przenosiły. Poznawały też "pająkowe drzewo". Zakończyliśmy eko-piknikiem z lemoniadami (w końcu upał!) nad rozlewiskiem Rzewnego, odkrywając jego dostępny fragment.

eko edukacja 200pxW odległości 2 km od Wawelu jest możliwość wyprawy do niezwykłej, nadwiślańskiej dżungli. Jak jest różnorodna, bogata, po prostu fajna mogli się przekonać uczestnicy rodzinnego spaceru przyrodniczo-edukacyjnego. Tym razem poprowadzili go Gosia (REFA) i Tomek Łaciak, którzy pokazali niezwykły świat ryb, owadów i płazów mokradeł. Dzieciaki mogły go dotknąć, wyłapać i nazwać. Reakcja dorosłych i dzieciaków na starorzecza i dziką roślinność pokazuje, że bagna choć trudnodostępne, są piękne. A w Krakowie mamy unikat, który trzeba bezwarunkowo zachować, ocalić i subtelnie udostępnić.

Kostrze spacer 200pxKolejny rodzinny spacer przyrodniczo-edukacyjny odbył się na łąkach Natura 2000 w Kostrzu. Była to ostatnia szansa, żeby zobaczyć pospolite, jak i zagrożone w całej Europie gatunki motyli i miejsca ich występowania. O motylach, ich tajemniczych związkach z mrówkami i zagrożonych łąkach opowiadała dr Joanna Kajzer-Bonk. Ale uczestnicy spaceru mogli się dowiedzieć, jak chronić najcenniejsze łąki pod względem motyli i występujących gatunków roślin. Ważne jest ich koszenie, ale też odpowiedni termin koszenia.Spacer zakończyliśmy tradycyjnie eko-piknikiem z domową lemoniadą. A dzieci swobodnie bawiły się dookoła na łąkach.

Tonie edukacja laki maleNasz spacer był jedną z ostatnich szans w tym sezonie na zobaczenie bardzo rzadkich motyli - modraszków zagrożonych wymarciem w całej Europie. Zarastające łąki w Toniach, nazywane "Północnymi Błoniami Krakowa" to wciąż jeszcze miejsce, gdzie można je zobaczyć. Dr Joanna Kajzer-Bonk pokazała rośliny z nimi powiązane oraz ich niezwykły cykl życiowy związany z występującymi na łące mrówkami. Na koniec odbył się eko-piknik w cieniu głogów, gdzie mogliśmy się bliżej poznać, przedstawić REFA i pokazać krótko nasze działania związane z promocją encykliki. A dzieciaki swobodnie hasały wtedy po łące.

ekoedukacja Zielonki 200pxW ramach naszej kampanii drugi raz odbył się spacer edukacyjny i zajęcia terenowe w przedszkolu samorządowym w Zielonkach. Tym razem dla najmłodszej grupy dzieci. I znowu poszukaliśmy niezwykłości zaledwie w promieniu 1 km od przedszkola. Porozmawialiśmy o kleszczach. Zobaczyliśmy "miasto próchnojadów" i "osiedle pająków" oraz  fenomen pogardzanych samosiejek. Ale też różne uprawy na polach. Z lupami odkrywaliśmy owady, a dzieci same zaczęły zauważać bogaty mikroświat pod swoimi nogami. Na koniec zrobiły pachnące łąkowe kartki dla swoich rodziców. Wniosek jest jeden: potrzeba więcej natury w programie nauczania!

liban maly

Nie warto czasem słuchać wiadomości o katastrofalnych skutkach pogody. Zanim zaufamy podsycanym medialnie lękom warto zobaczyć i decydować na miejscu: "iść, czy nie iść". Po ogromnej ulewie odbył się kolejny spacer w "krakowskich kanionach", czyli kamieniołomach. Tym, którzy byli tego dnia z nami, kamieniołom Libana ukazał po burzy swoje najpiękniejsze, dzikie oblicze. Tyle obserwacji, wyprawa przez najbardziej niedostępne jego fragmenty ("dżungle") i praktycznie bez deszczu... Dziękujemy Mai i Bogdanowi z Pracownia Edukacji Żywej, którzy towarzyszyli nam w kolejnych wędrówkach po dzikiej przyrodzie Krakowa i okolic.

zielonki przedszkole200pxW naszej kampanii zabieramy dzieciaki nie tylko w miejsca chronione o wyjątkowych wartościach przyrodniczych. Pokazujemy, że dzika przyroda zaczyna się bardzo blisko, tylko wymaga odkrycia na nowo. Dlatego w przedszkolu samorządowym w Zielonkach eksplorowaliśmy nieużytki podmiejskie i miedze w promieniu 1 km od przedszkola. Dzieci mogły zamienić się w odkrywców natury i wyłapywać chrząszcze, pająki, koniki polne do obserwacji przez lupę. Wykonały też łąkowe kartki dla swoich rodziców. Obserwowały próchnojady w martwym drewnie. Niespodziewanie znaleźliśmy piękne, dziuplaste, ponad 100.letnie wierzby głowiaste.

pradnik200px Przed upałem uciekliśmy na spacer i piknik nad dziką rzekę, Białuchę nazywaną "krakowską Amazonką". Widzieliśmy zimorodka, czy rodzinę szczurów zamieszkałych pod mostem, ślady bobrów... Dzisiaj nasz spacer był skierowany przede wszystkim do dzieci, ich potrzeb. Najciekawsze części spaceru odbyły bezpośrednio nad rzeką, budując tamy, wykonując obrazy z roślin, zbierając mięte wodną, czy wędkując i obserwując ważki - świtezianki błyszczące. Oglądaliśmy też wpływ obcych gatunków na ekosystem. Rozmawialiśmy o roli martwego drewna, szukając próchnojadów i o obecności rzadkich zwierząt w miastach.

edukacja-w-miastach200pxPrzyjmuje się, że do "dobrego życia" potrzebna jest minimum jedna „zielona" godzina dziennie na kontakt z przyrodą. Jest to niezbędne dla rozwoju psychicznego, intelektualnego, emocjonalnego czy duchowego zarówno dzieci, jak i dorosłych. Niezależnie, czy będzie to czas spędzony w podmiejskim lesie, na łące, nieużytku miejskim, ogrodzie, czy osiedlowym skwerze. Tymczasem zieleń systematycznie znika z miast. Co robić, aby uzmysłowić ludziom, jak ważny jest wpływ przyrodyi na nasze życie? Rozwiązaniem może być dobra edukacja ekologiczna. Ale w Krakowie jest jej jak na lekarstwo - twierdzi Kasper Jakubowski.

szuwarowa-maleW ramach kolejnego rodzinnego spaceru ekologicznego byliśmy Ruczaju, najbardziej wybetonowanej dzielnicy Krakowa. Na stawach przy ul. Szuwarowej i otaczających nieużytkach. Zaplataliśmy rzepowe ludziki z traw, puszczaliśmy je na wodzie, malowaliśmy błotem obrazy. Oglądaliśmy też kwiaty krwiściągu lekarskiego związanego z modraszkami, czy "wojowniczego chrząszcza", zmiętka żółtego, który słynie tym, że współbraciom odgryza czasem głowy. Na końcu odpoczywaliśmy w duchu "slow life" na pikniku z eko-produktów. Byliśmy cały czas w mieście, ale jakby przez chwilę na wsi.

Drwinka-200px Kolejny spacer edukacyjny REFA odbył się nad Drwinką. Poprowadzili go Maja i Bogdan z Pracowni Edukacji Żywej a o jej ochronie opowiadali członkowie Stowarzyszenia Parku Rzecznego Drwinka. Razem z dziećmi i rodzinami byliśmy oczarowani pięknem i naturalnością tego miejsca w cieniu blokowisk. W trakcie włóczenia się oglądaliśmy i wyłapywaliśmy do obserwacji pijawki, obserwowaliśmy gniazda pszczół samotnic, czy tygrzyka owijającego swą ofiarę. Poznaliśmy "kaczogród", wędrowaliśmy śladem żab trawnych, aby dojść do "wysokiego zielska", czyli skrzypu olbrzymiego. Na pewno wrócimy w to niezwykłe miejsce...

witkowice-male2. rodzinny spacer edukacyjny REFA odbył się przy okazji pikniku leśnego zorganizowanego przez Zarząd Zieleni Miejskiej w Krakowie i projektu udostępnienia tego terenu. Oni pokazywali, co zrobili i pytali przy ognisku, co jeszcze można zrobić. My pokazywaliśmy jak można korzystać z tej przestrzeni. I eksplorowaliśmy z dziećmi i dorosłymi jej najdziksze zakątki. Szukaliśmy leśnych entów, dłubaliśmy w martwych drzewach szukając próchnojadów, byliśmy w wodzie, błocie, na drzewach i na skałach.  Rzomawialiśmi o roli martwych drzew w zieleni miejskiej. Zrywaliśmy też miętę wodną na herbatę, dyskutując jak chronić te i inne tereny zieleni.

wfos-przedszkole-200pxTrzy zajęcia edukacyjne dla przedszkoli odbyły się na malowniczych łąkach w Kostrzu objętych ochroną w ramach sieci Natura2000. Dzieciaki z przedszkola Montessori przy ul Mazowieckiej miały okazję poznać takie rośliny jak krwiściąg, czy rdest i wykonać dla rodziców kartkę z zebranych roślin. Zajęcia terenowe prowadziła Joanna Kajzer-Bonk. Pod okiem edukatorki dzieciaki obserowały i wyłapywały motyle, w tym zagrożonego wyginięciem modraszka telejusa. W użytku ekologicznym "Stawy Królówki" najwiekszą atrakcją było wyłowienie pijawki. Dla wielu dzieciaków było to pierwsze w życiu wyjście na... łąkę w tym przypadku zmiennowilgotną.

radio-krakow-REFAOswajają przyrodę miasta i okolic. Ruch Ekologiczny św. Franciszka z Asyżu organizuje sobotnie wycieczki w ciekawych i wyjątkowych zakątkach dzikiej przyrody. W ramach tych spacerów na rodziny z dziećmi czekają niebanalne zabawy i ekologiczny poczęstunek. Wg badań potrzebna nam jest minimum jedna „zielona" godzina dziennie. Potrzebujemy przyrody w takim samym stopniu, jak pełnowartościowego pożywienia, czystego powietrza, czy odpowiedniej liczby godzin snu. Jest to niezbędne dla dzieci, jak i dorosłych. Jakie miejsca można poznać w trakcie tych wypraw? Ewa Szkurłat zapytała o to Kaspra Jakubowskiego.

GW-Krakow-Kasper- Miasta to nie tylko ludzka infrastruktura: drogi, budynki, tramwaje, koleje. Nowoczesne myślenie uwzględnia tak zwane korytarze ekologiczne, których sieć przenika nasze miasta, ale ciągle wiemy o niej bardzo mało. Żeby to zadziałało, potrzebujemy stworzyć lokalne centra edukacji ekologicznej. Rozmowa z Kasprem Jakubowskim, architektem krajobrazu. - W Polsce mamy podejście weekendowe: żeby spotkać się z naturą, trzeba wyjechać za miasto. Wystarczy spojrzeć na korki samochodowe w Ojcowskim Parku Narodowym albo tłumy na krokusach w Tatrach. A przecież Kraków jest przyrodniczą perełką na tle miast europejskich.

londyn-ekopark200pxPrzyroda polskich miast to w znacznym stopniu potencjał społecznie niewykorzystany i zagrożony. Tymczasem, jak pokazują przykłady z miast zachodnioeuropejskich, wiele nieurządzonych terenów może łączyć funkcje obszarów chronionych z edukacją terenową, zaspokajając przy tym bardziej prozaiczne potrzeby. Czy taka tendencja nie jest jednak „trywializacją"dzikiej przyrody? Warto bliżej przyjrzeć się przykładom, gdzie udało się pogodzić rozmaite „za i przeciw", zwiększając ofertę edukacyjną, chroniąc lokalnie różnorodność biologiczną i integrując wokół tych działań zamieszkujące w ich otoczeniu społeczności.

ekoedukacja-Agata 1Jeżeli chcemy ochronić cokolwiek z polskiej przyrody i oczyścić atmosferę miast, potrzebna jest edukacja od podstaw – zdają się mówić wszyscy. Nie widać natomiast pomysłów i projektów pokazujących, gdzie i jak edukację ekologiczną realizować w praktyce - pisze Kasper Jakubowski. REFA startuje z nowym projektem ekoedukacji pokazując, jak nieużytki miejskie i zagrożone zabudową cenne tereny mogą być miejscem spotkań mieszkańców z przyrodą. Nie tylko okazjonalnie, ale na co dzień. - To pomysł jak poprzez oswojenie na nowo dzikich miejsc, możemy przeciwdziałać deficytowi kontaktu z naturą. A spędzamy w niej coraz mniej czasu - dodaje.