Papież przestrzegł przed „złotym cielcem” naszych czasów – wydajnością. Na jej ołtarzu poświęcamy wartości fundamentalne, takie jak demokracja, sprawiedliwość, wolność, rodzina i środowisko. Przemawiając do uczestników Papieskiej Akademii Nauk Społecznych, wskazał na przyczyny powodujące dziś wykluczenie społeczne. Jeśli najważniejszym celem staje się zysk, to nieuchronnie wzrastają nierówności i niszczenie naszej planety przez nadmierne jej wyzyskiwanie. Nie są one jednak nieuniknione. Zależą od różnych zachowań indywidualnych i reguł ekonomicznych, jakie dane społeczeństwo sobie nadaje.

Encyklika Laudato si' staje się coraz częściej punktem wyjścia do apeli o większe zaangażowanie chrześcijan w trosce o środowisko i rozwiązywanie lokalnych problemów. Po ekologicznym apelu z Płocka, bp kielecki Jan Piotrowski wystąpił z mocnym listem do diecezjan, aby obudzili w sobie wrażliwość na świat, którego są częścią. Przychylnie patrzy na inne organizacje, które stawiają sobie ten cel. Apeluje o zdecydowanie w walce ze smogiem, aby nie truć siebie i bliźnich. Wzywa o większą wrażliwość na sprawy zwierząt. I przypomina praktyczne wskazówki z ekoencykliki, które każdy może wcielić w życie.

Rada Społeczna przy Biskupie Płockim Piotrze Liberze wydała apel pt. „Troska o ochronę środowiska naturalnego”. W radzie zasiada 10 przedstawicieli świata nauki, medycyny, oświaty, mediów i parlamentu. Celem jej pracy  jest reagowanie na wydarzenia i zjawiska odnoszące się do różnych przejawów życia społecznego, gospodarczego, eklezjalnego. „Myśl chrześcijańska broni koncepcji ekologii integralnej, w której nie mitologizuje się ziemi, zwierząt i przyrody, ale wpisuje troskę o ekologię w podstawowe akty ludzkiego sumienia” – czytamy w apelu. „Połączenie troski o przyrodę z realistyczną troską o godność ludzką jest warunkiem koniecznym do wzięcia odpowiedzialności za harmonijny rozwój świata”.

W środowej katechezie papież – Piotr naszych czasów – przypomniał fragment listu św. Piotra Do Rzymian. Zwrócił uwagę, że nieraz traktujemy stworzenie jak „naszą własność, którą możemy wykorzystywać według swojego uznania i z której przed nikim nie będziemy musieli się rozliczać”. Św. Piotr „przypomina nam, że stworzenie jest wspaniałym darem, który Bóg złożył w nasze ręce”. Franciszek zwrócił uwagę na zerwaną komunię z Bogiem, czego skutki widzimy w degradacji środowiska przyrodniczego. „Ludzka pycha, wykorzystując stworzenie, niszczy” – dodał papież. „Naruszyliśmy pierwotną jedność, doprowadziliśmy do skażenia stworzenia”.

„Jesteśmy wezwani, aby być narzędziami Boga Ojca, żeby nasza planeta była tym, co On wymarzył, stwarzając ją, i by odpowiadała na Jego projekt pokoju, piękna i pełni” – przypomniał Franciszek na spotkaniu PAN i mówił, że „do naukowców, działających niezależnie od interesów politycznych, ekonomicznych czy ideologicznych, należy konstruowanie modelu kulturowego, aby stawić czoło zmianom klimatycznym i ich konsekwencjom społecznym”, zwrócił też uwagę na uzależnienie polityki od techniki i finansów, szukających jedynie zysku. „Mimo to nie traćmy nadziei” – mówił do naukowców, wśród których był Stephen Hawking.

W ekumenicznym spotkaniu w Malmo papież mówił o odpowiedzialności chrześcijan za ochronę stworzenia. „Nasz styl życia, nasze zachowanie muszą być zgodne z naszą wiarą” – stwierdził Franciszek. Dzień wcześniej w trakcie ekumenicznego nabożeństwa podkreślono wspólną odpowiedzialność luteran i katolików za środowisko naturalne oraz konieczność współpracy w dziedzinie ekologii. Obchody 500-lecia reformacji pokazują, że chrześcijanie cały czas muszą poszukiwać drogi do jedności. A jednym z wielu naglących dziś wyzwań jest solidarna troska wszystkich o wspólny dom.

Publikujemy papieskie orędzie na Światowy Dzień Modlitw o Ochronę Stworzenia obchodzony po raz 2 w Kościele katolickim razem z innymi Kościołami na świecie. Franciszek pisze w nim, że troska o wspólny dom jest uczynkiem miłosierdzia – „nowym dziełem miłosierdzia” (sic!). Papież zachęca nas tym samym do rachunku sumienia i skruchy, a wraz z nimi do konkretnego ekologicznego zadośćuczynienia i „zmiany kursu”. „To musi być przełożone na konkretne postawy i zachowania okazujące więcej szacunku dla stworzenia” – pisze zdecydowanie Franciszek.

Papież Franciszek zachęcał, aby nie tracić nadziei, że w roku 2016 wszyscy będziemy, na różnych poziomach, mocno i ufnie zaangażowani w realizowanie sprawiedliwości i w działania na rzecz pokoju. Wśród pozytywnych wydarzeń roku 2015 Franciszek wymieniał sukces COP21 i pisał, że zanieczyszczenie wody i powietrza, masowa eksploatacja lasów, zniszczenie środowiska są często wynikiem obojętności człowieka wobec innych, bo wszystko jest ze sobą powiązane. Podobnie zachowanie człowieka wobec zwierząt ma wpływ na jego relacje z innymi.

W Keni i Nairobi papież mówił o nadchodzącym szczycie klimatycznym, o roli integracji miast przyjaznych dla środowiska i wszystkich mieszkańców, o nowych formach kolonializmu i globalizacji obojętności.  Franciszek nawiązuje do swojej encykliki i zauważa, że kryzys ekologiczny wymaga większej wrażliwości w relacji człowieka z naturą. Naszym obowiązkiem jest to, by przekazać jej piękno przyszłym pokoleniom oraz sprawiedliwie zarządzać jej darami – wskazał. Takie wartości są głęboko zakorzenione w afrykańskiej duszy – zauważył papież. W biurze ONZ w Nairobi Franciszek wypowiedział ważne słowa o porozumieniu na COP21.

Pierwszą ekokatechezą papieża w USA był przejazd z lotniska małym fiatem zamiast potężną limuzyną. Potem było jeszcze mocniej: przemówienia w kongresie USA, na forum ONZ i na Światowym Spotkaniu Rodzin już uznano za historyczne. Były rozwinięciem tez z encykliki Laudato si’ i projektu ekologii integralnej. Prezentujemy wybrane cytaty z owych wystąpień. Wymagają one szczegółowej analizy i debaty; jedne są kierowane do polityków, działaczy międzynarodowych i liderów gospodarczo-społecznych, inne do katolików i naszych hierarchów. Wszystkie wołają o zaangażowanie na rzecz troski o świat jako nasz wspólny, jedyny dom.